~Σκέψεις και ανησυχίες για τη λεκτική και ψυχολογική κακοποίηση, τις επιπτώσεις της στο σώμα και τον δρόμο προς τη θεραπεία.
Όταν μιλάμε για κακοποίηση, το μυαλό μας συχνά πηγαίνει στη σωματική βία. Σε εικόνες που είναι ορατές, σε τραύματα που μπορούν να αποδειχθούν.
Υπάρχει όμως και μια άλλη μορφή βίας.
Μια μορφή που δεν αφήνει εύκολα σημάδια στο δέρμα, αλλά μπορεί να χαραχτεί βαθιά στο σώμα και στη σκέψη.
Η λεκτική και ψυχολογική κακοποίηση.
Δεν πρόκειται απαραίτητα για φωνές ή ξεκάθαρες απειλές. Συχνά είναι κάτι πιο αργό, πιο ύπουλο.
Είναι ο άνθρωπος που θα πατήσει στους φόβους σου και θα τους μεγεθύνει.
Εκείνος που θα επιμείνει ότι το ψέμα είναι αλήθεια.
Εκείνος που θα σε κάνει να αμφισβητήσεις τη δική σου αντίληψη της πραγματικότητας.
Στη διεθνή βιβλιογραφία αυτή η διαδικασία συχνά περιγράφεται με τον όρο Gaslighting, μια μορφή χειραγώγησης κατά την οποία κάποιος προσπαθεί συστηματικά να κάνει τον άλλον να αμφισβητήσει τη μνήμη, την κρίση ή ακόμη και τη λογική του.
Δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί όταν συμβαίνει.
Γιατί πολλές φορές εμφανίζεται μέσα σε σχέσεις που έχουν ήδη δημιουργήσει συναισθηματικό δεσμό: οικογενειακές σχέσεις, ερωτικές σχέσεις, ακόμη και επαγγελματικές.
Η ψυχολογική κακοποίηση δεν είναι μόνο μια νοητική εμπειρία.
Το σώμα την βιώνει επίσης.
Όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε περιβάλλον όπου αισθάνεται ότι απειλείται, ακόμη και χωρίς φυσική βία, ενεργοποιείται επανειλημμένα η φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού στο στρες.
Στη βιολογία αυτή η αντίδραση είναι γνωστή ως Fight-or-flight response ο μηχανισμός που προετοιμάζει το σώμα για κίνδυνο.
Σε μικρές δόσεις είναι προστατευτικός.
Όταν όμως γίνεται μόνιμη κατάσταση, μπορεί να επιβαρύνει τον οργανισμό.
Έρευνες στον τομέα της Psychoneuroimmunology έχουν δείξει ότι το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα, τον ύπνο, την ενέργεια και τη συνολική υγεία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ασθένεια συνδέεται με ψυχολογική κακοποίηση.
Αλλά δείχνει ότι ο τρόπος που ζούμε και οι σχέσεις μέσα στις οποίες υπάρχουμε μπορούν να επηρεάσουν βαθιά το σώμα.
Για πολλούς ανθρώπους η εμπειρία αυτή περιγράφεται με απλές αλλά πολύ χαρακτηριστικές λέξεις:
μόνιμη ένταση, αίσθηση ότι κάτι κακό πρόκειται να συμβεί, κούραση που δεν εξηγείται εύκολα.
Το σώμα βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή.
Ένα από τα πιο δύσκολα στοιχεία της ψυχολογικής κακοποίησης είναι ότι δεν επιτίθεται μόνο στο συναίσθημα.
Επιτίθεται στην αντίληψη της πραγματικότητας.
Όταν κάποιος επαναλαμβάνει ότι υπερβάλλεις, ότι φαντάζεσαι πράγματα ή ότι «είσαι τρελός», αρχίζει να δημιουργείται μια εσωτερική σύγκρουση.
Να εμπιστευτώ τη δική μου εμπειρία ή αυτό που μου λένε;
Σε πολλές περιπτώσεις αυτή η διαδικασία συνοδεύεται και από απομόνωση:
η αμφισβήτηση φίλων, συγγενών ή οποιουδήποτε θα μπορούσε να προσφέρει μια άλλη οπτική.
Έτσι ο άνθρωπος αρχίζει να μένει μόνος με την αμφιβολία του.
Το να μιλά κανείς για αυτά τα θέματα δεν είναι πάντα εύκολο. Και χρειάζεται προσοχή.
Δεν είμαι ψυχολόγος ούτε ψυχίατρος.
Απλώς ένας άνθρωπος που έχει βρεθεί απέναντι σε τέτοιες συμπεριφορές και προσπαθεί να κατανοήσει τι συμβαίνει.
Η προσωπική εμπειρία δεν είναι επιστημονική απόδειξη.
Είναι όμως συχνά η αφετηρία για ερωτήματα.
Και τα ερωτήματα αυτά αξίζει να συζητηθούν.
Γιατί η ψυχολογική κακοποίηση είναι συχνά αόρατη.
Και ό,τι είναι αόρατο γίνεται εύκολα και αμφισβητήσιμο.
Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά σε αυτή την ιστορία.
Η αναγνώριση.
Όλο και περισσότεροι άνθρωποι μιλούν για τη σημασία της ψυχικής υγείας, για τα όρια στις σχέσεις και για την ανάγκη να αναγνωρίζονται συμπεριφορές που πληγώνουν.
Η θεραπεία ,είτε μέσα από ψυχοθεραπεία, είτε μέσα από υποστηρικτικά δίκτυα ανθρώπων ,μπορεί να βοηθήσει κάποιον να ξαναβρεί την εμπιστοσύνη στον εαυτό του.
Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι της ψυχολογικής κακοποίησης είναι ότι προσπαθεί να σου αφαιρέσει κάτι πολύ βασικό: την εμπιστοσύνη στη δική σου αντίληψη της πραγματικότητας.
Η θεραπεία αρχίζει συχνά από μια απλή αλλά βαθιά πράξη: να αρχίσεις ξανά να ακούς τον εαυτό σου. Να δώσεις αξία σε αυτό που ένιωσες, ακόμη κι αν κάποιος προσπάθησε να σου αποδείξει ότι δεν συνέβη ποτέ.
Και ίσως εκεί να βρίσκεται και η πιο ρεαλιστική ελπίδα.
Στο ότι, ακόμη και μετά από περιόδους σύγχυσης ή φόβου, ο άνθρωπος μπορεί να ξαναβρεί τη φωνή του — και μαζί με αυτήν, την αίσθηση της αλήθειας του.
~•~
Σημείωμα της συγγραφέα
Το κείμενο αυτό δεν είναι επιστημονική ανάλυση. Δεν γράφεται από την πλευρά ενός ειδικού, αλλά από την πλευρά ενός ανθρώπου που προσπαθεί να κατανοήσει μια εμπειρία που συχνά παραμένει αόρατη.
Η ψυχολογική και λεκτική κακοποίηση δεν αφήνει πάντα σημάδια που μπορούν να αποδειχθούν εύκολα. Αφήνει όμως ερωτήματα, αμφιβολίες και συχνά μια βαθιά σωματική και ψυχική κόπωση.
Το άρθρο αυτό είναι μια προσπάθεια να εκφραστεί ένας προβληματισμός γύρω από αυτό το ζήτημα, με σεβασμό προς την πολυπλοκότητα του θέματος και με την επίγνωση ότι τέτοιες εμπειρίες χρειάζονται, πάνω απ’ όλα, κατανόηση και χώρο για θεραπεία.
~•~
Να προσέχετε τον εαυτό σας και να τον φροντίζετε.
X CivilA
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου