~Ο σχεδιαστής που μεταμόρφωσε τον οίκο Balenciaga μέσα από το streetwear και το hype, και τώρα καλείται να αποδείξει τι σημαίνει πραγματικά πολυτέλεια στον οίκο Gucci(;!).
Στον κόσμο της μόδας υπάρχουν δημιουργοί που χτίζουν αισθητικές.
Και υπάρχουν εκείνοι που χτίζουν αφηγήσεις γύρω από την ίδια τη μόδα.
Ο Demna ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Η πορεία του έχει προκαλέσει ενθουσιασμό, αμφισβήτηση και έντονη αντίδραση. Για κάποιους είναι ένας από τους πιο επιδραστικούς designers της τελευταίας δεκαετίας. Για άλλους, ένας δημιουργός που περισσότερο σχολιάζει τη μόδα παρά την εξελίσσει.
Ίσως τελικά ο Demna να μην είναι αυτός που έκανε τη μόδα να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Ίσως απλώς να είναι ο πιο καθαρός αντικατοπτρισμός της κοινωνίας που τη δημιουργεί, μιας κοινωνίας που καταναλώνει εικόνες, σύμβολα και hype με αχόρταγο τρόπο.
Και σε αυτό το ακόρεστο παιχνίδι, ο Demna δείχνει να γνωρίζει τους κανόνες εξαιρετικά καλά.
1.Από την εμπειρία της προσφυγιάς στη διεθνή μόδα
Ο Demna γεννήθηκε στη Γεωργία το 1981. Η οικογένειά του εγκατέλειψε το σπίτι της λόγω του πολέμου στην περιοχή της Αμπχαζίας, μια εμπειρία που σημάδεψε βαθιά τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον κόσμο.
Σπούδασε στο Royal Academy of Fine Arts της Αμβέρσας, ένα από τα πιο σημαντικά σχολεία μόδας στην Ευρώπη.
Πριν γίνει γνωστός στο ευρύ κοινό, εργάστηκε σε δύο πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα:
Maison Martin Margiela
Louis Vuitton
Το 2014 ίδρυσε το brand Vetements, το οποίο έγινε γρήγορα σημείο αναφοράς για μια νέα γενιά μόδας που αντλούσε έμπνευση από το streetwear και την κουλτούρα του internet.
Οι Oversized γραμμές, τα hoodies, τα αποδομημένα ρούχα και μια αισθητική που έμοιαζε να κοιτάζει ειρωνικά την έννοια της πολυτέλειας.
2.Ο οίκος Balenciaga και το hype
Το 2015 ανέλαβε τη δημιουργική διεύθυνση του οίκου Balenciaga.
Εκεί η αισθητική του βρήκε το τέλειο έδαφος για να εξελιχθεί.
Τα Sneakers που έγιναν σύμβολα της δεκαετίας.
Οι Oversized σιλουέτες.
Το ανορθόδοξο Streetwear που μεταφέρθηκε στην πασαρέλα.
Η περιβόητη τσάντα που έμοιαζε με σακούλα της IKEA ήταν ίσως η πιο χαρακτηριστική στιγμή αυτού του παιχνιδιού.
Ήταν σάτιρα;
Ήταν εμπορική στρατηγική;
Ή και τα δύο μαζί;
Το βέβαιο είναι ότι ο Demna έδειξε μια εξαιρετική ικανότητα να δημιουργεί hype.
Και αυτό δεν είναι καθόλου μικρό επίτευγμα στη σύγχρονη βιομηχανία της μόδας που ενδιαφέρεται κυρίως για τους οικονομικούς δείκτες.
3. Τελικά,Μόδα ή κοινωνικό σχόλιο ή και τα δύο;
Πολλά από τα shows του Demna λειτουργούν περισσότερο σαν performances.
Θυμόμαστε Runways μέσα σε λάσπη.
Σκηνικά που θυμίζουν μετα-αποκαλυπτικό τοπίο.
Αναφορές στην προσφυγιά, στον πόλεμο, στην υπερκατανάλωση.
Σε ένα επίπεδο, αυτά τα shows μοιάζουν με σχόλια πάνω στην εποχή μας, σαν ένα δάχτυλο που μας δείχνει και ίσως μας κρίνει.
Σε ένα άλλο επίπεδο, όμως, γεννούν και ένα ενδιαφέρον ερώτημα:
πού τελειώνει η μόδα και πού αρχίζει το concept;
Γιατί αν δούμε το έργο του αυστηρά μέσα από το πρίσμα του ενδύματος, η συζήτηση γίνεται πιο περίπλοκη.
Το streetwear , όσο κι αν κοστολογηθεί , παραμένει streetwear.
Και αν η βιομηχανία θέλει να επαναπροσδιορίσει τη λέξη luxury, τότε ίσως χρειάζεται να θεμελιώσει πιο καθαρά τι σημαίνει πραγματικά πολυτέλεια σήμερα.
Η πολυτέλεια δεν είναι μόνο μια άπιαστη τιμή.
Είναι τεχνική, υλικό, παράδοση, δεξιοτεχνία.
Και σε αυτό το σημείο το έργο του Demna συχνά προκαλεί διχασμό.
4.Σχεδιαστής ή καλλιτέχνης;
Αν δει κανείς τη δουλειά του μέσα σε μια γκαλερί τέχνης, πολλά από αυτά τα projects θα μπορούσαν να λειτουργήσουν εξαιρετικά.
Ως κοινωνικό σχόλιο.
Ως αισθητικό πείραμα.
Ως καλλιτεχνική πρόταση.
Όταν όμως τοποθετούνται στο πλαίσιο του ενδύματος, η ερώτηση παραμένει ανοιχτή.
Σκέφτομαι ότι πορούμε να τον αντιμετωπίσουμε με δύο τρόπους:
είτε ως σχεδιαστή
είτε ως καλλιτέχνη.
Αλλά ο τρόπος που αποδίδει το ένδυμα συχνά τον φέρνει σε μια ενδιαφέρουσα ενδιάμεση θέση.
Είτε ως έναν άστοχο(!;) designer,
είτε ως έναν εξαιρετικά στοχευμένο κοινωνικό σχολιαστή και καλλιτέχνη.
5.Οι αντιδράσεις πολλές και ένα μεγάλο σκάνδαλο!
Η πορεία του δεν ήταν χωρίς κρίσεις.
Το 2022 μια διαφημιστική καμπάνια της Balenciaga προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις λόγω ακατάλληλων αναφορών που σχετίζονταν άμεσα με παιδιά.
Η κατακραυγή ήταν παγκόσμια και το brand αναγκάστηκε να απολογηθεί δημόσια.
Ήταν μια στιγμή που έδειξε πόσο εύθραυστο μπορεί να είναι το παιχνίδι της πρόκλησης.
Ο οίκος Balenciaga αν δεν κάνω λάθος αποφάσισε τότε να παρουσιάσει την collection του στην εβδομάδα μόδας της ΝΥ αντί στο Παρίσι.
6.Η πρόκληση της Gucci
Το 2025 ανακοινώθηκε ότι ο Demna θα αναλάβει τη δημιουργική διεύθυνση της Gucci.
Η Gucci βρισκόταν σε περίοδο πτώσης πωλήσεων μετά την αποχώρηση του Alessandro Michele και ο όμιλος Kering αναζητούσε μια δυνατή επανεκκίνηση.
Η επιλογή του Demna ήταν τολμηρή και ριψοκίνδυνη.
Γιατί η αισθητική του απέχει σημαντικά από το παραδοσιακό DNA της Gucci.
Η Gucci είναι συνδεδεμένη με την ιταλική πολυτέλεια, τη χειροτεχνία, τον αισθησιασμό.
Ο Demna εκπροσωπεί μια πιο ειρωνική, street και concept-driven αισθητική.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο αν θα δημιουργήσει hype.
Το ερώτημα είναι αν μπορεί να δημιουργήσει πραγματική πολυτέλεια χωρίς να προσβάλει το dna του οίκου.
7.Υπάρχει χρυσή τομή;
Η μόδα υπήρξε πάντα ταυτόχρονα τέχνη, κοινωνικός καθρέφτης και πολιτική στάση.
Αλλά για να λειτουργήσει ως ένδυμα χρειάζεται μια λεπτή ισορροπία.
Μια χρυσή τομή ανάμεσα στην ιδέα και την κατασκευή.
Ο Demna έχει αποδείξει ότι κατανοεί άριστα την εποχή του.
Το αν μπορεί να μετατρέψει αυτή την κατανόηση σε ένα νέο κεφάλαιο πολυτέλειας στη Gucci είναι κάτι που ο χρόνος θα δείξει.
Βέβαια εδώ πρέπει να ξεκινήσει ένας διάλογος για το τι είναι σχεδιαστής μόδας, τι είναι creative director, τι είναι luxury κλπ.
~•~
~Σημειώσεις από μια εκπαιδεύτρια μόδας~
Όταν διδάσκεις μόδα για χρόνια, αρχίζεις να βλέπεις τα πράγματα λίγο διαφορετικά.
Βλέπεις τους φοιτητές να ενθουσιάζονται με το hype (αναρωτιέμαι με αυτή την τρέλα), να θαυμάζουν την πρόκληση, να ανακαλύπτουν την έννοια της αποδόμησης. Και είναι απολύτως λογικό. Η μόδα πάντα είχε ανάγκη από ανθρώπους που θα τη σπρώξουν προς μια άλλη κατεύθυνση.
Αλλά ταυτόχρονα μαθαίνεις να ξεχωρίζεις κάτι πολύ βασικό:
τη διαφορά ανάμεσα στην ιδέα και στο ένδυμα.
Ο Demna έχει αποδείξει ότι κατανοεί εξαιρετικά την πρώτη.
Ξέρει να δημιουργεί εικόνες, να παίζει με τα σύμβολα της κατανάλωσης, να προκαλεί συζητήσεις.
Όμως η μόδα δεν είναι μόνο εικόνα.
Είναι κατασκευή.
Είναι υλικό.
Είναι τεχνική.
Είναι δεξιοτεχνία.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημείο όπου αρχίζει η πραγματική συζήτηση.
Γιατί αν θέλουμε να μιλήσουμε για luxury, τότε η λέξη αυτή χρειάζεται θεμέλια. Δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στο hype ή στην τιμή ενός αντικειμένου.
Το streetwear μπορεί να γίνει εξαιρετική μόδα.
Μπορεί να γίνει πολιτική δήλωση.
Μπορεί να γίνει ακόμη και έργο τέχνης.
Αλλά όσο κι αν κοστολογηθεί, παραμένει streetwear.
Και ίσως τελικά αυτό που κάνει ο Demna να είναι πιο ενδιαφέρον,δεν επαναπροσδιόρισε την πολυτέλεια, αλλά μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε τι σημαίνει πραγματικά αυτή η λέξη σήμερα.
~•~
Γραμμένο από μια ήσυχη γωνιά στην πολύβουη σχολή μόδας.
X CivilA
ps. Καιρό τώρα με βασάνιζε η σκέψη αυτού του άρθρου και ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης. Περιμένω υπομονετικά την πορεία του να ξεδιπλωθεί...
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου